Bepul qo'llanmalar
O'zbekistonda biznes
Xorijiy ta'sischilar uchun bosqichma-bosqich qo'llanma: kompaniyani ro'yxatdan o'tkazish, JShShIR va ERI kaliti, soliqlar, bank, xodimlar va hisobot.
iBookkeeper — Samarqanddagi buxgalteriya va kompaniyalarni ro'yxatdan o'tkazish firmasi. Biz 18 mamlakatdan 100 dan ortiq mijoz bilan ishlaganmiz. Bu kitobda xorijiy ta'sischilarga dastlabki uchrashuvlarda tushuntiradigan narsalarimiz yozma ravishda jamlangan — uni safarga chiqishdan oldin o'qib chiqishingiz mumkin.
Har bir bob qisqa javob bilan boshlanadi, so'ng qadamlarni tartib bilan beradi: har bir qadam uchun nima kerak va natijada nima olasiz. O'zbekistonda qoidalar tez-tez, asosan yaxshi tomonga o'zgaradi; bu yerdagi har bir raqam ko'rsatilgan sanada rasmiy manbalar va «katta to'rtlik» kompaniyalarining soliq sharhlari bilan solishtirib tekshirilgan.
PDF yuklab olishBepul · butun kitob bitta faylda · o'zbek tilidaButun yo'l bir sahifada
Tezlikdan ko'ra tartib muhimroq: har bir davlat tizimi sizni oldingi qadam orqali aniqlaydi.
- Ta'sischi hujjatlarini o'z mamlakatingizda tayyorlangKorporativ hujjatlarga apostil va tarjimaBob 1
- Turgan joyingizda ro'yxatga qo'yilingKelganingizdan keyin 3 ish kuni ichida; mehmonxonalar buni siz uchun qiladiBob 2
- JShShIR olingBoshqa barcha tizimlarga kerak bo'ladigan shaxsiy raqamBob 2
- O'z nomingizga mahalliy SIM-karta olingDavlat xizmatlari tasdiqlari shu raqamga keladiBob 2
- OneID va ERI kalitini olingHisobot topshirish va imzolash uchun elektron imzongizBob 3
- Kompaniyani ro'yxatdan o'tkazingOnlayn, qaror bir ish kuni ichidaBob 1
- Soliq rejimini tanlangAylanmadan olinadigan soliq yoki umumbelgilangan rejim, o'z raqamlaringiz bilanBob 4
- Bank hisobvarag'ini ochingEng ko'p o'zgaradigan qadam; hujjatlar to'plamini tayyorlangBob 5
- Xodimlarni ishga oling va ish ruxsatnomalarini olingKerak bo'lsa, xorijiy direktor uchun hamBob 7
- Oylik buxgalteriya hisobini boshlangSotuv bo'lmasa ham, birinchi oydanBob 6
Boblar
- 01Xorijiy fuqaro O'zbekistonda kompaniyani qanday ro'yxatdan o'tkazadi: bosqichma-bosqichXorijiy jismoniy shaxs yoki kompaniya O'zbekistondagi mas'uliyati cheklangan jamiyatning (MChJ) 100% egasi bo'la oladi — mahalliy sherik va ustav fondining eng kam miqdorisiz. Har bir xorijiy ta'sischi va direktor avval JShShIR (PINFL) oladi; so'ng kompaniya my.gov.uz orqali onlayn yoki Davlat xizmatlari markazida, odatda bir kun ichida, ro'yxatdan o'tkaziladi va darhol STIR oladi. Davlat boji — 1 BHM (440 000 so'm), onlayn topshirilsa 10% kam.
- 02Xorijiy fuqaro O'zbekistonda JShShIRni (PINFL, shaxsiy identifikatsiya raqami) qanday oladiJShShIR (PINFL) — barcha davlat, bank va soliq tizimlari sizni aniqlash uchun ishlatadigan 14 xonali shaxsiy identifikatsiya raqami. Xorijiy fuqaro uni shaxsan, bepul, Davlat xizmatlari markazida yoki migratsiya bo'limida pasport va turgan joyda ro'yxatga qo'yilganlik bilan oladi. Rasmiy muddat — bir ish kuni; amaliyotimizda JShShIR va ERI kaliti birgalikda odatda bir-ikki kun oladi.
- 03O'zbekistonda ERI (E-IMZO) elektron raqamli imzo kalitini qanday olish mumkinERI kaliti (elektron raqamli imzo, ruschada ЭЦП, E-IMZO nomi bilan beriladi) — ro'yxatdan o'tish arizalari, soliq hisobotlari, elektron hisobvaraq-fakturalar, mehnat shartnomalari va tashqi savdo shartnomalarini imzolash uchun ishlatadigan elektron imzongiz. Uni JShShIRdan keyin olasiz; kompaniyaning kalitini ro'yxatdan o'tkazish bilan birga buyurtma qilish mumkin. Kalit tashuvchisi va parolini haqiqatan imzo qo'yadigan odamda saqlang va muddati tugashidan oldin yangilang.
- 042026-yilda O'zbekistondagi soliq stavkalari va soliq rejimini qanday tanlash kerakO'zbekistondagi yangi kompaniya yoki aylanmadan olinadigan soliqni (odatda daromadning 4%), yoki umumbelgilangan soliq rejimini: 15% foyda solig'i va 12% QQS to'laydi. 2026-yil 1-iyundan boshlab kompaniya yillik daromadi 12 000 BHM (taxminan 5,3 mlrd so'm) dan oshguncha aylanmadan olinadigan soliqda qolishi mumkin. Ish haqi bo'yicha xodimlardan 12% JShDS ushlab qolinadi va ustiga 12% ijtimoiy soliq to'lanadi.
- 05Xorijiy ta'sischi O'zbekistonda korporativ bank hisobvarag'ini qanday ochadiRo'yxatdan o'tgandan keyin kompaniya o'zi tanlagan O'zbekiston bankida so'mdagi hisobvaraq ochadi. Bank xorijiy ta'sischi va direktorni o'zi tekshiradi, shuning uchun muddat bir necha kundan taxminan ikki haftagacha o'zgaradi; birinchi hisobvaraq uchun odatda direktorning o'zi kelishi kerak. 2017-yildan beri so'm joriy operatsiyalar bo'yicha erkin konvertatsiya qilinadi: import va dividendlar maxsus ruxsatnomalarsiz bank orqali to'lanadi.
- 06O'zbekistondagi kompaniyaning buxgalteriya hisobi va soliq hisoboti bo'yicha majburiyatlariO'zbekistondagi har bir kompaniya milliy standartlar bo'yicha ikki yoqlama yozuv usulida hisob yuritadi, soliq hisobotlarini soliq.uz dagi shaxsiy kabinetida elektron shaklda ERI kaliti bilan imzolab topshiradi va kompaniyalarga har bir sotuv uchun elektron hisobvaraq-faktura rasmiylashtiradi. Soliqqa qarab hisobotlar har oy yoki har chorakda topshiriladi; yillik moliyaviy hisobot 1-martgacha topshiriladi. Kechiktirilgan hisobot uchun jarima avtomatik qo'llaniladi.
- 07O'zbekistonda xodimlarni ishga olish va ish ruxsatnomalarini olishMehnat shartnomalari yozma tuziladi va davlat mehnat tizimida (my.mehnat.uz) ERI kaliti bilan ro'yxatdan o'tkaziladi. Ish beruvchi 12% JShDS ni ushlab qoladi va ustiga 12% ijtimoiy soliq to'laydi. Xorijiy xodimga, odatda xorijiy direktorga ham, mehnat faoliyatini amalga oshirish huquqini tasdiqlash (ish ruxsatnomasi) kerak: ish beruvchi my.gov.uz orqali onlayn ariza beradi, qaror 15 ish kunigacha chiqadi. iBookkeeper ruxsatnomalar bo'yicha har bir holatda alohida yordam bera oladi.
- 08O'zbekistondan tovar import va eksport qilish: bojxona, QQS va shartnomalarBirinchi jo'natmadan oldin xorijiy shartnomani kompaniyaning ERI kaliti bilan E-Contract tizimida (contract.customs.uz) ro'yxatdan o'tkazing. Bojxona deklaratsiyalari elektron topshiriladi; importda TIF TN kodi bo'yicha bojxona boji va 12% QQS to'lanadi, tovarlar eksporti esa QQS bo'yicha 0% stavkada soliqqa tortiladi. Bank har bir to'lovni shartnoma va deklaratsiya bilan solishtiradi.
- 09Samarqand yoki Toshkent: O'zbekistonda kompaniyani qayerda ochish kerakQonun, ro'yxatdan o'tkazish, soliqlar va hisobot ikkala shaharda bir xil; farq xarajatlar, odamlar va mijozlarda. Toshkentda (taxminan 3,2 mln aholi) banklar, vazirliklar, yirik mijozlar va ingliz tilini biladigan mutaxassislarning eng katta zaxirasi bor. Samarqandda ofis va ish haqi arzonroq, turizm, ta'lim, oziq-ovqat sanoati va savdo kuchli. Bir shaharda ro'yxatdan o'tgan kompaniya boshqasida ham ishlay oladi.
- 10O'zbekistonda kompaniya ochish qancha vaqt oladi va qancha turadiButun jarayonga ikki-to'rt hafta rejalashtiring. Davlat qismi tez: JShShIR va ERI kaliti 1–2 kun oladi, ro'yxatdan o'tkazish bo'yicha qaror bir ish kuni ichida chiqadi. Vaqtning katta qismi o'z mamlakatingizda hujjatlarni tayyorlashga va bankning tekshiruvlariga ketadi. Davlat yig'imlari kichik; xarajatning asosiy qismi tarjima, notarius, yuridik manzil va xizmatlar haqidir.
- 11O'zbekistondagi xorijiy ta'sischilar uchun amaliy maslahatlar: hech kim aytmaydigan narsalarO'zbekistonda davlat xizmatlari yuqori darajada raqamlashgan va hujjatlar to'g'ri bo'lsa tez ishlaydi; biz ko'radigan deyarli har bir kechikish noto'g'ri tarjima qilingan, apostil noto'g'ri qo'yilgan yoki bir-biriga mos kelmaydigan hujjatdan boshlanadi. Hammasi sizning JShShIR va telefon raqamingizga bog'langan, shuning uchun ikkalasini ham asrang. Chet elda bo'lganingizda siz nomingizdan ish ko'ra oladigan ishonchli mahalliy odamingiz bo'lsin.
- 12JShShIR (PINFL), STIR, ERI, MChJ: O'zbekiston biznes atamalari izohiO'zbekiston hujjatlarida o'zbekcha va ruscha qisqartmalar ishlatiladi, ko'pincha bitta narsa uchun ikkalasi ham. Avval duch keladiganlaringiz: JShShIR (PINFL, ПИНФЛ) — shaxsiy raqamingiz, STIR (INN, ИНН) — soliq to'lovchining raqami, ERI (EDS, ЭЦП, E-IMZO) — elektron raqamli imzo kaliti, MChJ (OOO, ООО) esa mas'uliyati cheklangan jamiyat.
Ushbu qo'llanma umumiy ma'lumot bo'lib, sizning vaziyatingiz uchun yuridik yoki soliq maslahati emas. Raqamlar ko'rsatilgan sanaga dolzarb va o'zgarib turadi; harakat qilishdan oldin ularni tekshiring.